استفاده از فناوری‌های نوظهور برای ایجاد چابکی زنجیره تأمین در پایانه‌های نفتی میان‌دستی ایران: یک تحلیل ترکیبی نظریه داده‌بنیاد-ISM در بستر صنعت ۴.۰

نوع مقاله : مقاله پژوهشی- انگلیسی

نویسندگان

1 استادیار گروه مهندسی صنایع، دانشکده مدیریت و مهندسی صنایع، دانشگاه مالک اشتر، تهران، ایران

2 ارشد عملیات و زنجیره تامین، دانشکده مدیریت و مهندسی صنایع، دانشگاه مالک اشتر، تهران ، ایران.

10.22108/pom.2026.145035.1624

چکیده

هدف: این مطالعه به بررسی نقش فناوری جدید در افزایش چابکی زنجیره تأمین در عملیات نفتی میان‌دستی ایران، با ارائه چارچوبی کامل برای کاربرد راه‌حل‌های مبتنی بر فناوری می‌پردازد.

روش‌ها: با استفاده از روش‌شناسی نظریه زمینه‌ای اشتراوس و کوربین، ۱۷ عنصر کلیدی مؤثر بر چابکی زنجیره تأمین به طور سیستماتیک شناسایی و دسته‌بندی شدند. متعاقباً، از مدل‌سازی ساختاری تفسیری (ISM) و تحلیل MICMAC برای ترسیم روابط علّی و رتبه‌بندی عوامل ضروری استفاده شد.

یافته‌ها: هفده مؤلفه اصلی در دسته‌های علّی، زمینه‌ای، مداخله‌گر، استراتژیک و پیامدی گروه‌بندی شدند. تحلیل ISM یک مدل سلسله مراتبی پنج سطحی را نشان داد که در آن متغیرهای مستقل مانند بی‌ثباتی بازار و تخصیص منابع بالاترین قدرت محرک را نشان دادند. استراتژی‌های پیشنهادی شامل هوش اطلاعاتی، دیجیتالی شدن تأمین، نگهداری پیش‌بینی‌کننده و توانمندسازی توسعه اکوسیستم است که هر کدام از طریق فناوری‌های پیشرفته‌ای مانند بلاکچین، هوش مصنوعی، اینترنت اشیا و چاپ سه‌بعدی پیاده‌سازی می‌شوند.

مفاهیم: این تحقیق راهنمایی‌های عملی برای مدیران صنعت نفت ارائه می‌دهد تا چابکی زنجیره تأمین را از طریق سرمایه‌گذاری‌های فناوری با اولویت‌بندی مناسب افزایش دهند. همچنین با مفهوم‌سازی مجدد فناوری به عنوان یک الزام استراتژیک به جای صرفاً یک عامل توانمندساز، به پیشرفت نظری کمک می‌کند و چارچوبی ساختاریافته ارائه می‌دهد که فناوری‌های خاص را به آسیب‌پذیری‌های خاص زنجیره تأمین مرتبط می‌کند.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Leveraging emerging Technologies to create Supply Chain Agility in Iranian Midstream Oil Terminals: A Mixed-Method Grounded theory-ISM Analysis in the Industry 4.0 Context

نویسندگان [English]

  • MOHAMMAD FOROZANDEH 1
  • Atefe Mohammadnezhadiyan 2
1 Faculty of Management and Industrial Engineering. Malek Ashtar University of Technology, Tehran, Iran
2 Master of Business Administration student, Operations and Supply Chain, Malek Ashtar University of Technology, Tehran, Iran
چکیده [English]

Purpose: This study explores the role of new technology in enhancing supply chain agility in Iran's midstream oil operations, with a complete framework for technology-based solution application.

Methods: Employing Strauss and Corbin’s grounded theory methodology, 17 key elements affecting supply chain agility were systematically identified and categorized. Subsequently, Interpretive Structural Modeling (ISM) and MICMAC analysis were used to map causal relationships and rank the essential factors.

Findings: Seventeen main components were grouped into causal, contextual, intervening, strategic, and outcome categories. The ISM analysis revealed a five-level hierarchical model where independent variables such as market instability and resource allocation demonstrated the highest driving power. Recommended strategies include information intelligence, supply digitalization, predictive maintenance, and enabling ecosystem development, each implemented via advanced technologies like blockchain, AI, IoT, and 3D printing.

Implications: This research provides practical guidance for oil industry managers to enhance supply chain agility through properly prioritized technology investments. It also contributes to theoretical advancement by reconceptualizing technology as a strategic imperative rather than simply an enabler, offering a structured framework that links specific technologies to particular supply chain vulnerabilities.

کلیدواژه‌ها [English]

  • supply chain agility
  • midstream oil industry
  • digital transformation
  • emerging technologies